امیکرون، پنجمین نوع ویروس کرونا که توسط سازمان جهانی بهداشت نگرانکننده خوانده شده است، در بیش از 100 کشور شناسایی شده است. در میان پرسشهایی که پس از شناسایی کرونا امیکرون، مطرح شده است، این سوال زیاد شنیده میشود که آیا واکسنهای موجود همچنان بر این نوع کرونا اثرگذارند؟ آیا تعداد جهشهای زیاد ویروس اومیکرون به معنی این نیست که باید واکسنهای جدیدی طراحی شوند؟ آیا توانایی اومیکرون برای بیماریزایی و انتقال بین افراد بیشتر است؟
درباره کرونا امیکرون
ویروس کرونا به کمک پروتئینی به نام اسپایک وارد سلولهای بدن شده و باعث بیماری کووید-19 میشود. حدود 30 تغییر یا بیشتر در پروتئین اسپایک نوع اومیکرون شناسایی شده است که دو برابر جهشهای نوع دلتا است. نیمی از این جهشها در ناحیهای است که ویروس کرونا به کمک آن به سلول بدن انسان متصل شده و باعث عفونت میشود.
این جهشها در این ناحیه ویروس احتمالاً باعث شود تا دستگاه ایمنی کمتر از قبل ویروس را تشخیص دهد و خطر عفونت با اومیکرون افزایش یابد. بعضی دیگر از این جهشها به ویروس برای فرار از شناسایی شدن توسط دستگاه ایمنی و انتقال بیشتر آن کمک میکنند.
اوگور شاهین مدیرعامل شرکت بیونتک در اظهارنظری گفته است که واکسن فایزر-بیونتک احتمالاً محافظتی قوی را علیه بیماری شدید ناشی از واریانت اومیکرون یعنی بستری در بیمارستان یا ICU ایجاد میکند.
طبق یک مطالعه اولیه، با واکسن فایزر و استرازنکا کاهش قابل توجه تاثیرگذاری در برابر اُمیکرون نسبت به دلتا دیده شده، اما دز بوستر توانسته تا تاثیرگذاری را به بین ۷۰ تا ۷۵٪ برساند.
تاثیرگذاری دو دز استرازنکا و دو دز فایزر در برابر اُمیکرون به ترتیب تقریباً کمتر از شش درصد و ۳۰ تا ۳۵ درصد بوده است. دانشگاه آکسفورد همچنین گفته است که با وجود پیدایش واریانتهای جدید (مانند نوع دلتا) طی سال گذشته، واکسنها همچنان سطح بالایی از محافظت علیه بیماری شدید کرونا را ایجاد میکنند و تاکنون شواهدی وجود ندارد که اُمیکرون از این نظر استثنا باشد.
استرازنکا با توجه به نتایج یک مطالعه آزمایشگاهی در دانشگاه آکسفورد تزریق سه دوز واکسن کرونا این شرکت را علیه اُمیکرون موثر میداند. براساس اعلام استرازنکا مستقل از تیمی که با استرازنکا برای ساخت واکسن کرونا همکاری کردند، انجام شده است.
از سویی دیگر، مدیرعامل شرکت مودرنا، دیگر سازنده واکسن mRNA دنیا، معتقد است که بعید است واکسنهای کرونا مانند گذشته، علیه واریانت اومیکرون موثر باشند. «فکر میکنم اثربخشی واکسنهای موجود علیه اومیکرون کمتر از اثربخشی آنها علیه نوع دلتا باشد. اما نمیدانم میزان کاهش اثربخشی چقدر است».
مودرنا اعلام کرد که نتیجه یک تست آزمایشگاهی نشان داد، دوز تقویتی واکسن کرونای این شرکت علیه کرونا اُمیکرون محافظت ایجاد کرده است و تزریق نسخه فعلی واکسن مودرنا میتواند علیه اُمیکرون ادامه یابد. با این حال مودرنا اعلام کرده که هنوز برنامههایی برای ساخت یک واکسن خاص برای اُمیکرون دارد.